Κωδικός Μαθήματος
ΓΕΩ 607
Τύπος Μαθήματος
Κατ' επιλογήν Υποχρεωτικό
Πιστωτικές Μονάδες (ECTS)
7,5
Ώρες Διδασκαλίας ανά Εβδομάδα
3
Ψηφιακό Υλικό
e-class
Διδάσκοντες Μαθήματος
Γκιάλης Σ.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Το μάθημα επιδιώκει την κριτική εμβάθυνση σε ζητήματα εφαρμογών Γεωπληροφορικής για την Περιφερειακή Ανάπτυξη και τις σύγχρονες κοινωνικο-χωρικές ανισότητες. Ειδικότερα, επιχειρεί να εξοικειώσει τους/τις μεταπτυχιακούς/ες φοιτητές/τριες στην πραγμάτευση σχετικών θεμάτων, προβληματικών και απόψεων. Στοχεύει επίσης στην εξάσκηση των μεταπτυχιακών φοιτητών/τριών με στόχο όχι μόνο στην βαθύτερη κατανόηση, ανάλυση, ανάπτυξη και σύνθεση των παραπάνω, αλλά και στην εφαρμογή τους σε νέα δεδομένα και μελέτες περίπτωσης.
Επιδιωκόμενα μαθησιακά αποτελέσματα:
- Να συνδυάζει και συνθέτει γνώσεις γεωπληροφορικής και να εφαρμόζει τις γνώσεις αυτές σε θέματα περιφερειακής ανάπτυξης και κοινωνικό-χωρικών ανισοτήτων.
- Να εφαρμόζει και χρησιμοποιεί προχωρημένου επιπέδου εργαλεία λογισμικού GIS (π.χ. ArcGIS, QGIS) για τη διενέργεια χωρικών αναλύσεων που συμβάλουν στη χάραξη στρατηγικών περιφερειακής ανάπτυξης και στην άρση κοινωνικών και χωρικών ανισοτήτων.
- Να αναλύει και ερμηνεύει κοινωνικό-χωρικά δεδομένα, για τον εντοπισμό δημογραφικών και εργασιακών ανισοτήτων, άνισης κατανομής πόρων και αναπτυξιακών ευκαιριών εντός των περιφερειών ή δια-περιφερειακά, χρησιμοποιώντας κατάλληλες τεχνικές GIS, η χωρική μοντελοποίηση.
- Να υλοποιεί και αναλύει κριτικά μελέτες περίπτωσης που περιλαμβάνουν επιτυχημένες εφαρμογές GIS σε πρωτοβουλίες περιφερειακής ανάπτυξης με στόχο τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, αξιολογώντας τις μεθοδολογίες και τα αποτελέσματά τους.
- Να σχεδιάζει και υλοποιεί ένα έργο (project) γεωπληροφορικής που αφορά ένα συγκεκριμένο ζήτημα που σχετίζεται με την περιφερειακή ανάπτυξη ή τις ανισότητες, συμπεριλαμβανομένου του προσδιορισμού του προβλήματος, της επιλογής δεδομένων, της ανάλυσης και της παρουσίασης των ευρημάτων.
- Να συνεργάζεται αποτελεσματικά σε ομαδικά έργα που χρησιμοποιούν τα ΓΣΠ για την αντιμετώπιση πραγματικών ζητημάτων περιφερειακής ανάπτυξης και κοινωνικής ανισότητας, επιδεικνύοντας δεξιότητες ομαδικής εργασίας και επικοινωνίας.
- Να εντοπίζει αναδυόμενες τάσεις στην τεχνολογία και τις μεθοδολογίες GIS (π.χ. χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης) που μπορούν να συμβάλουν σε μια περισσότερο ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη και σε μικρότερες κοινωνικό-χωρικές ανισότητες.
Γενικές Ικανότητες
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση απαραίτητων τεχνολογιών
- Λήψη αποφάσεων
- Αυτόνομη εργασία
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
- Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Εξετάζονται ζητήματα εφαρμογών γεωπληροφορικής σε θέματα Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανισοτήτων. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο των 13 εβδομάδων διδασκαλίας γίνεται χρήση προηγμένων λογισμικών και εφαρμογών στο πλαίσιο των εξής διδακτικών ενοτήτων:
- Εισαγωγή στη διάγνωση των περιφερειακών ανισοτήτων και της άνισης ανάπτυξης με εργαλεία γεωπληροφορικής
- Περιφερειακές ανισότητες και άνιση ανάπτυξη, μια σύντομη επισκόπηση
- Υπολογισμός – χαρτογράφηση και ανάλυση δεικτών: ο δείκτης χωρικής εξειδίκευσης (Location Quotient, LQ).
- Υπολογισμός – χαρτογράφηση και ανάλυση δεικτών: o δείκτης Hirschmann-Herfindahl (HH),
- Υπολογισμός – χαρτογράφηση και ανάλυση δεικτών: άλλοι συναφείς δείκτες και μεθοδολογίες.
- Οι περιφερειακές ανισότητες και οι ποικίλες εκφάνσεις τους (εργασιακές, εισοδηματικές, μορφωτικές κλπ).
- Μελέτη περιφερειακών ανισοτήτων: η μέθοδος μεταβαλλόμενων μεριδίων shift-share analysis κ.α.
- Εισαγωγή στην ανάπτυξη παρατηρητηρίων & dashboards.
- Εφαρμογές παρατηρητηρίων & dashboards.
- Δείκτες ανισοτήτων και εντοπισμός αντικειμένων (object detection)
- Παραδείγματα και εφαρμογές στον ελληνικό και ευρωπαϊκό μητροπολιτικό και περιφερειακό χώρο
- Αναζήτηση και γεωχωρική ανάλυση στατιστικά αξιόπιστων δεδομένων παραγόμενης αξίας, απασχόλησης, δεξιοτήτων κ.α.
- Κριτική αποτίμηση των αποτελεσμάτων μέσα από ποικίλες επιστημολογικές προσεγγίσεις για την ερμηνεία και αντιμετώπιση των ανισοτήτων.
- Γιώργος Πετράκος και Γιάννης Ψυχάρης, 2016. Περιφερειακή Ανάπτυξη στην Ελλάδα. Κριτική, Αθήνα.
- Ευελπίδου, Ν., Τζουξανιώτη, Μ., & Καρκάνη, Ά. (2023). Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών από τη Θεωρία στην Πράξη: Χρήση του ArcGIS Pro [Προπτυχιακό εγχειρίδιο]. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις. https://dx.doi.org/10.57713/kallipos-367.
- Κάβουρας, Μ., Δάρρα, Α., Κονταξάκη, Σ., & Τομαή, Ε. (2016). Επιστήμη Γεωγραφικής Πληροφορίας - Αρχές και Τεχνολογίες [Προπτυχιακό εγχειρίδιο]. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις. https://dx.doi.org/10.57713/kallipos-696.
- Πετρόπουλος, Γ. (Μετ.), Χαλκιάς, Χ. (Μετ.), Μυωφά, Ν. (Μετ.), & Βραδής, Χ. (Μετ.). (2022). Στοιχεία Χαρτογραφίας και Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών [Προπτυχιακό εγχειρίδιο]. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις. https://dx.doi.org/10.57713/kallipos-34.