Κωδικός Μαθήματος
ΓΕΩ 606
Τύπος Μαθήματος
Κατ' επιλογήν Υποχρεωτικό
Πιστωτικές Μονάδες (ECTS)
7,5
Ώρες Διδασκαλίας ανά Εβδομάδα
3
Ψηφιακό Υλικό
e-class
Διδάσκοντες Μαθήματος
Χωριανόπουλος Ι.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Το μάθημα προσεγγίζει κριτικά τον αστικό χώρο και το αστικό σχεδιασμό, ακολουθώντας τον εξελισσόμενο ρόλο της πόλης και των συνακόλουθων συγκροτημένων παρεμβάσεων στο αστικό χώρο κατά τους δύο τελευταίους αιώνες. Κατά τη διάρκεια του μαθήματος οι μεταπτυχιακοί/ες φοιτητές/τριες θα εξοικειωθούν με κομβικές χωρικές/σχεδιαστικές έννοιες, διαδικασίες, καθώς και με συγκεκριμένες σύγχρονες πολιτικές αστικής παρέμβασης τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και από την Ελλάδα, εμπεδώνοντας τη θεωρία και κατανοώντας την πόλη ως αντικείμενο πολιτικής.
Γενικές Ικανότητες
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
- Αυτόνομη & Ομαδική εργασία
- Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
- Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα ακολουθεί την εξέλιξη της δυτικής πόλης και της αστική πολιτικής από την εποχή της πρώιμης νεοτερικότητας, εστιάζοντας στην σύγχρονη συγκυρία της νεοφιλελεύθερης αστικής αναδιάρθρωσης.
Στο πρώτο μέρος του μαθήματος εξετάζονται κομβικές αστικές/σχεδιαστικές έννοιες και διαδικασίες, όπως η σχέση της αστικοποίησης με την εκβιομηχάνιση, ο κύκλος ζωής των πόλεων και η αστική μορφολογία. Στο δεύτερο μέρος του μαθήματος αναλύονται τα ‘κυρίαρχα’ παραδείγματα διαχείρισης και διακυβέρνησής της συγχρονης ‘παγκόσμιας’ και της ‘ανταγωνιστικής’ πόλης, καθώς και η κριτική που έχει ασκηθεί σε αυτά. Η παγκοσμιοποιημένη οικονομική πραγματικότητα, υποστηρίζεται, εμπεδώνεται και συντονίζεται τοπικά, και συνοδεύεται από τη στροφή της αστικής πολιτικής προς τη στήριξη της ‘ανταγωνιστικότητας’, υποσκάπτοντας τον στόχο της ισόρροπης ανάπτυξης και της ‘δίκαιης πόλης’.
Σε αυτό το πλαίσιο ερευνώνται οι αστικές πολιτικές που προωθούνται από την Ε.Ε., καθώς και η σχετική δυνατότητα των Ελληνικών πόλεων να ανταποκριθούν ή και να αμφισβητήσουν τις νέες χωρικές αναδιαρθρώσεις και προκλήσεις. Έννοιες, όπως η ‘αστική διάχυση’ (μορφή), η ‘ανακλιμάκωση’ (πολιτική δομή), η ‘εταιρικότητα’ (διακυβέρνηση) καθώς και η ‘αστικοποίηση της λιτότητας’, θα συζητηθούν μέσω συγκεκριμένων παραδειγμάτων, εστιάζοντας σταδιακά στην Ελληνική περίπτωση.
- Bairoch, P. (1988) Cities and economic development. From the dawn of History to the Present. The University of Chicago Press: Chicago.
- Brenner, N. (2004) Urban governance and the production of new state spaces in Western Europe, 1960–2000. Review of International Political Economy 11.3, 447–88.
- Chorianopoulos I. Pagonis, T., Koukoulas, S. Drymoniti, S. (2010) Planning, competitiveness and sprawl in the Mediterranean city: the case of Athens. Cities, 27(4): 249-259.
- Chorianopoulos, I. (2008) Institutional responses to EU challenges: attempting to articulate a local regulatory scale in Greece. International Journal of Urban and Regional Research, 32(2): 324-343.
- Chorianopoulos, I. (2012) State spatial restructuring in Greece: Forced rescaling, unresponsive localities. European Urban and Regional Studies, 19(4): 331-348.
- Doel M. and Hubbard P. (2002) Taking world cities literally: Marketing the city in a global space of flows. City, 6(3): 351-368.
- Fainstein, S. (2008) Mega-projects in New York, London and Amsterdam. International Journal of Urban and Regional Research, 32: 768-785.
- Faludi, A. (2006) From spatial development to territorial cohesion policy. Regional Studies, 40(6):667-678.
- Frank, S. (2006) The European Union and the European Cities: Three faces of European urban policy. Στο, Uwe Altrock, U. Guntner, S. Huning, S. Peters , D. και (Επιμ.) Spatial planning and urban development in the new EU Member States: from adjustment to re-invention. Aldershot: Ashgate.
- Knox, P. και Pinch, S. (2009) Κοινωνική Γεωγραφία των Πόλεων. Αθήνα, Σαβάλας.(Κεφ. 2).
- Rodrik D. (2012) Το Παράδοξο της Παγκοσμιοποίησης: Η Δημοκρατία και το Μέλλον της Παγκόσμιας Οικονομίας. Αθήνα: Κριτική.
- Sassen, S. (2001) The global city: New York, London, Tokyo. Princeton U. P., Princeton.
- Sennet, R. (2005) Capitalism and the city: Globalization, flexibility and indifference. Στο Kazepov, Y. (επιμ.) Cities of Europe (σελ. 109-122). Oxford: Blackwell.
- Swyngedouw, E. Moulaert, F. and A. Rodriguez (2002) Neoliberal urbanization in Europe: Large-scale urban development projects and the new urban policy. Antipode, 34(3): 542-577.
- Ανδρικοπούλου, Ε. Γιαννακού, Α. Καυκαλάς, Γ. και Πιτσιαβά-Λατινοπούλου, Μ. (2007) Πόλη και πολεοδομικές πρακτικές για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Αθήνα: Κριτική (Κεφάλαιο 16).
- Γιαννακούρου Γ. (2008) Η Χωροταξία στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Οργάνωση και Πολιτικές. Αθήνα: Παπαζήσης.
- Γοσποδίνη, Α. Μπεριάτος, Η. (2006) Τα νέα αστικά τοπία και η Ελληνική Πόλη. Αθήνα: Κριτική.
- Λεοντίδου, Λ. (2001) Πόλεις της Σιωπής: Εργατικός Εποικισμός της Αθήνας και του Πειραιά, 1909-1940. Αθήνα: Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ.
- Μαλούτας, Θ. (2018) Η κοινωνική γεωγραφία της Αθήνας: Κοινωνικές ομάδες και δομημένο περιβάλλον σε μια νοτιοευρωπαϊκή μητρόπολη. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.
- Οικονόμου Δ. (2004) Η πολεοδομική πολιτική στην Ελλάδα: Δομικά χαρακτηριστικά και τάσεις. Στο Οικονομου Δ., Σαρηγίαννης Γ., Σερραος Κ., 2004, Πόλη και χώρος από τον 20o στον 21o αιώνα. Αθήνα, Εκδόσεις, Μέμφις. σελ. 371-382.
- Χατζημιχάλης, Κ. (2018) Τοπία της κρίσης στη Νότια Ευρώπη: Στα μονοπάτια της άνισης γεωγραφικής ανάπτυξης. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.
- Χωριανόπουλος, Γ. και Παγώνης, Α. (2020) Διαδρομές της Μεσογειακής πόλης: Αστικότητα, σχεδιασμός και διακυβέρνηση. Αθήνα: Κριτική.